Poradnik Instytucji Kultury 03/2026



Jeżeli instytucja kultury w 2025 r. zatrudniała chociaż przez jeden dzień pracowników na stanowiskach wymienionych jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, musi za te osoby złożyć dokument ZUS ZSWA. Ma na to czas do końca marca. W instytucjach kultury dotyczy to zatrudniania tancerzy zawodowych, których uznaje się za osoby wykonujące prace w szczególnych warunkach.

Dla Instytucji kultury, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, nieprzekraczalny termin na sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego za rok 2025 upływa 31 marca 2026 r.



Muzeum otrzymało w 2023 r. od organizatora protokołem zdawczo odbiorczym częściowo umorzony środek trwały (makietę kolejową) o wartości ponad 200 000 zł a następnie w tym samym roku dotację celową ponad 80 000 zł na jego przebudowę.
Księgowania w 2023 r. wyglądały następująco:


  • darowizna środka trwałego: Wn 010 "Środki trwałe" / Ma 800 "Fundusz Instytucji kultury",

  • dotacja celowa: Wn 130 "Rachunek bankowy" / Ma 840 "Rozliczenia międzyokresowe przychodów",

  • faktura na wykonanie prac związanych z przebudowa środka trwałego: Wn 010 "Środki trwałe" / Ma 200 "Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami".


W roku 2024 i 2025 przeprowadzane były dalsze prace finansowane dotacją celową, księgowane w ten sam sposób. Za lata 2023, 2024 i 2025 nie naliczano amortyzacji, ponieważ środek trwały był w przebudowie. Zakończenie prac nastąpiło w grudniu 2025 r.
Jak powinno wyglądać prawidłowe księgowanie tego środka trwałego?
Czy należy przeksięgować wartość otrzymanego nieodpłatnie środka z konta 800 "Fundusz instytucji kultury" na konto 840 "Rozliczenia międzyokresowe przychodów"?



Przy likwidacji jednej z filii biblioteki okazało się, że wartość ubytków zgodnie z protokołami jest wyższa niż w księgach rachunkowych. Po weryfikacji okazało się, że brak jest dokumentów sprzed kilkunastu lat. Jakich księgowań dokonać, aby poprawnie rozliczyć saldo na koncie 014 "Zbiory biblioteczne" na koniec roku?



Może się zdarzyć, że pracownik instytucji kultury przebywający na urlopie, będzie miał kłopoty z powrotem do pracy na czas. Może to być spowodowane opóźnionym samolotem lub innymi nieprzewidzianymi zdarzeniami, jak np. zamknięcie przestrzeni powietrznej, które uniemożliwi powrót do kraju i stawienie się do pracy po zakończeniu urlopu. Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) przypomina, jakie obowiązki spoczywają w takim przypadku na pracowniku, aby uniknąć konsekwencji nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.



Do 30 kwietnia br. podatnicy składają zeznania podatkowe za 2025 rok. Krajowa Administracji Skarbowa przypomina, kiedy podatnikom do 26. roku życia przysługuje zwolnienie z podatku dochodowego oraz jak powinni rozliczać podatek, gdy prowadzą własną działalność gospodarczą albo pracują za granicą.



Ośrodek kultury zarządza 19 świetlicami wiejskimi na terenie gminy, oddalonymi od ośrodka o kilka lub kilkanaście kilometrów. Organizator przyznaje instytucji osobny budżet przeznaczony na obsługę świetlic. Do sprzątania oraz drobnych napraw w tych świetlicach zatrudniana pół etatu dwie panie oraz konserwatora na całym etacie. Ich wynagrodzenie w części dotyczącej obsługi świetlic jest płatne ze środków przeznaczonych na świetlice wiejskie. Panie sprzątające zatrudnione są także na drugie pół etatu w ośrodku kultury. Obsługa świetlic wymaga dojazdu do nich w celu posprzątania, przygotowania do wynajęcia oraz odebrania świetlicy po wynajmie. Wyjazdy, w zależności od tego, ile świetlic jest wynajmowanych w danym tygodniu, odbywają się kilka razy w ciągu tygodnia, a czasem kilka razy w ciągu jednego dnia. Pracownicy przemieszczają się pomiędzy świetlicami własnymi samochodami.
Czy istnieje możliwość zwrotu kosztów przejazdu pomiędzy świetlicami dla osób zatrudnionych do ich obsługi.
Czy można zwrócić te koszty np. na podstawie delegacji lub ryczałtu samochodowego?

Nagroda jubileuszowa za 35 lat pracy została wypłacona dyrektorowi we wrześniu 2024 r., a niedawno doliczono mu 3 lata pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców. W związku z tym 40 lat pracy wypada w 2026 r.
Czy nagrodę jubileuszową można wypłacić w 2026 czy w 2029 r.?
Czy do nagrody jubileuszowej dyrektora stosuje się Ustawę z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (dalej: ustawa o działalności kulturalnej) czy Ustawę z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (dalej: ustawa kominowa)?

Muzeum jest czynne dla zwiedzających od wtorku do piątku w godzinach od 10:00 do 16:00, a w soboty i niedziele od 10:00 do 17:00. W weekendy pełnione są dyżury. Osoby, które nie pracowały w sobotę i niedzielę, przychodzą do pracy w poniedziałek, zaś osoby, które miały dyżur, korzystają z wolnego poniedziałku. Instytucja prowadzi ewidencję odebrania wolnego za pracę w weekendy.
Czy w takiej sytuacji należy udzielić pracownikom dni wolnych za święto przypadające w sobotę?

Z regulaminu wynagradzania instytucji kultury wynika, że instytucja tworzy fundusz na nagrody roczne w wysokości do 8,5% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe. Na te nagrody instytucja zawsze ma udzieloną dotację podmiotową. Przydziela je następująco: przychód roczny pracowników mnoży się przez ustaloną z dyrektorem stawkę procentową, z tym że jej wysokość jest równa dla wszystkich. Stąd ci, którzy zarabiają najwięcej, mają najwyższe nagrody, co nie zawsze jest sprawiedliwe.
Czy wolno dyrektorowi przyznać wszystkim pracownikom taki sam procent nagrody rocznej?
Czy środki na nagrody roczne instytucja może przenieść na nagrody uznaniowe na koniec roku? A jeśli tak, to czy musi mieć na nagrody środki własne, czy też może zaplanować ich sfinansowanie dotacją podmiotową? Czy może to zrobić np. przez założenie w planie finansowym wzrostu o 5% płac wszystkich pracowników?
Czy nagrodę uznaniową dyrektor musi przyznać każdemu?

Wieloletni pracownik instytucji kultury przed dwudziestu laty otrzymał decyzję o otrzymaniu renty, ale nie rozwiązał stosunku pracy, a w ZUS był zarejestrowany z kodem rencisty. Kilka lat temu, po osiągnięciu przez tego pracownika wieku emerytalnego, ZUS automatycznie nadał mu status emeryta i przyznał comiesięczną emeryturę. Jednak pracownik, mimo że osiągnął wiek emerytalny, nie przerwał świadczenia pracy. Obecnie rozważa rozwiązanie stosunku pracy. Nigdy nie otrzymał odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę.
Czy można rozwiązać umowę o pracę z tym pracownikiem w związku z jego przejściem na emeryturę?
Czy pracownikowi należy się odprawa emerytalna?
Czy instytucja powinna wypłacić nagrodę jubileuszową, jeśli pracownik, rozwiązując umowę o pracę w związku z przejściem na emeryturę, ma mniej niż 12 miesięcy do jej nabycia? Czy jednak pracownik powinien dopracować jeszcze rok do jubileuszu i wypowiedzieć umowę o pracę, bez adnotacji o przejściu na emeryturę?


  • Od 27 stycznia 2026 r. weszły zmiany w Kodeksie pracy

  • Dotyczą one możliwości korzystania z postaci elektronicznej dokumentu przy niektórych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy

  • Oznacza to, że więcej wniosków w postaci elektronicznej trafi do działu kadr w instytucji kultury