Sławomir Liżewski

Czy wszystkie zajęcia organizowane przez miejsko-gminny ośrodek kultury powinny być co do zasady bezpłatne?

Pytanie dotyczy wyznaczenia inspektora ochrony danych (IOD) dla jednostek organizacyjnych gminy, w tym dla gminnej biblioteki publicznej, czyli instytucji kultury posiadającej osobowość prawną. Z treści zarządzenia wójta wynika, że dla wszystkich jednostek organizacyjnych gminy wyznaczono jednego IOD -- pracownika urzędu gminy. W przeszłości poprzedni kierownik biblioteki wydał zarządzenie wskazujące tę osobę jako pełniącą funkcję IOD dla tej instytucji.
Czy gminna biblioteka publiczna -- jako instytucja kultury z osobowością prawną -- może mieć IOD wspólnego z urzędem gminy, a jeśli tak, to na podstawie jakich przepisów można przyjąć takie rozwiązanie?

Czy możliwość sprzedaży odpisanego z inwentarza wyposażenia biblioteki musi być umocowana w statucie?

W instytucji powstał spór między głównym księgowym a dyrektorem w kwestii konieczności przedłożenia aktualnego pełnomocnictwa dla osoby, która w 2026 r. podpisała w imieniu kontrahenta kilka umów dotyczących organizacji koncertów, o łącznej wartości zobowiązań przekraczającej 200 000 zł. Współpraca z tym kontrahentem jest co roku wznawiana na początku roku i kończy się po realizacji koncertów organizowanych na Dni Miasta (zwykle pod koniec wakacji). Wszystkie tegoroczne umowy zostały podpisane przez osobę działającą z upoważnienia. W CEIDG brak informacji o udzielonych pełnomocnictwach, dlatego -- zdaniem głównego księgowego -- konieczne było przedstawienie aktualnego dokumentu potwierdzającego umocowanie tej osoby do zawarcia umów. Główny księgowy wstrzymał realizację płatności wynikającej z faktury do czasu przedłożenia stosownego pełnomocnictwa.

Dyrektor argumentuje, że instytucja dysponuje pełnomocnictwem udzielonym tej samej osobie przy wcześniejszych umowach zawartych w 2024 r. Jego zdaniem dokument ten pozostaje ważny, ponieważ kontrahent nie poinformował o odwołaniu pełnomocnictwa. Jednak umowy te obowiązywały jedynie do sierpnia 2024 r.
Czy kontrahent powinien -- zgodnie z opinią głównego księgowego -- przedłożyć aktualne pełnomocnictwo albo przynajmniej potwierdzić, że wcześniej udzielone umocowanie nie zostało odwołane i nadal obowiązuje?

Samorządowa instytucja kultury, podatnik VAT czynny, świadczy usługi odpłatnego udostępniania materiałów na rzecz użytkowników za pośrednictwem platformy internetowej, m.in. nagrań wideo i audio na życzenie w trybie online, strumieni wideo lub audio na żywo przez Internet itd. Usługi odpłatnego udostępniania materiałów obejmują wydarzenia kulturalne (w tym koncerty i spektakle), konferencje i inne wydarzenia transmitowane na żywo lub w formie nagrań archiwalnych. Dostęp do materiału jest możliwy po dokonaniu zapłaty online, w systemie obsługiwanym przez operatora płatności elektronicznych. Środki wpływają na rachunek operatora płatności, a następnie są przekazywane instytucji, która posiada dowody dokumentujące zapłatę.
Czy świadczenie takich usług podlega obowiązkowi ewidencjonowania za pośrednictwem kasy rejestrującej?

W 2025 r. w instytucji kultury przeprowadzono kontrolę ZUS, z której wynikło, że na podstawie błędnego oświadczenia zleceniobiorcy, pracującego dla instytucji w latach 2023–2024, instytucja potrąciła tylko składki na ubezpieczenie zdrowotne, podczas gdy zleceniobiorca podlegał też obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Instytucja opłaciła do ZUS zaległe składki w części finansowanej przez zleceniobiorcę oraz zleceniodawcę i zaksięgowała je na koncie 761 "Pozostałe koszty operacyjne".
Po pewnym czasie zleceniobiorca wprawdzie wpłacił kwotę składek, jednak wyższą, niż powinien, bo składkę na ubezpieczenie zdrowotne potrącono już wcześniej z umowy zlecenia.
Czy można zmniejszyć pozostałe koszty operacyjne, czy też należy je zaksięgować jako pozostałe przychody operacyjne?
Czy trzeba odprowadzić podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wystawić PIT-11 od wpłaty zaległych składek zleceniobiorcy?

Filharmonia rozważa zaangażowanie dzieci pozostających pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) do działań wolontariackich przy organizacji wydarzeń kulturalnych. Inicjatywa ma mieć charakter edukacyjny i społeczny -- dzieci mogłyby poznać funkcjonowanie filharmonii, uczestniczyć w wydarzeniach artystycznych, obserwować pracę muzyków oraz zdobywać doświadczenia związane z organizacją koncertów. Z kolei filharmonia mogłaby korzystać z ich pomocy przy działaniach takich jak promocja wydarzeń czy wsparcie organizacyjne podczas koncertów.
Czy instytucja może nawiązać współpracę z wolontariuszami bez pośrednictwa MOPS, zawierając porozumienia bezpośrednio z wolontariuszami lub ich przedstawicielami ustawowymi? A może wystarczające będzie porozumienie w sprawie tej współpracy zawarte z MOPS?
Czy instytucja może pokrywać koszty ubezpieczenia dzieci skierowanych do wolontariatu przez MOPS?
Czy zaangażowanie wolontariuszy może mieć wpływ na sposób rozliczania VAT przez filharmonię, w szczególności powodować obowiązek stosowania prewspółczynnika, jeśli obecnie instytucja stosuje wyłącznie proporcję?

Samorządowa instytucja kultury przygotowuje się do sporządzenia nowego planu kont uwzględniającego przypisanie znaczników kont księgowych do wymogów sprawozdawczych. Instytucja kultury zamierza nadal stosować księgowanie kosztów w układzie rodzajowym. Swoją działalność finansuje dotacją podmiotową, przychodami statutowymi oraz przychodami z prowadzonej działalności gospodarczej obejmującej wynajem pracowni plastycznych i pomieszczeń wystawowych.
Wątpliwości budzi obowiązek stosowania kluczy odniesienia kosztów wspólnych do przychodów opodatkowanych i zwolnionych na gruncie Ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: updop) w stosunku do kosztów dotyczących wynajmu, tzn. centralnego ogrzewania, energii elektrycznej, wody i odprowadzania ścieków. Pomieszczenia te nie posiadają liczników, na podstawie których można by ustalić stopień zużycia danego medium i wysokość związanych z tym kosztów. Z kolei gdyby zastosować klucz przychodowy zgodnie z art. 15 updop, koszty rozliczane kluczem w wysokości 4% byłyby stosunkowo niskie w stosunku do uzyskiwanych przychodów.
Czy w tym przypadku dobrym rozwiązaniem byłoby zastosowanie rozksięgowania również kosztów wynagrodzeń pracowników wraz z narzutami bezpośrednio związanymi z uzyskiwanymi przychodami z działalności gospodarczej?
Czy koszty finansowane ze środków własnych trzeba rozdzielić w analityce na statutowe (działalność kulturalna) i działalność gospodarczą?
Czy będzie prawidłowe zastosowanie kont wynikowych zespołu 4 z podziałem na dwa źródła finansowania, tj. dotacja podmiotowa i środki własne (bez wyodrębnienia kosztów statutowych i z działalności gospodarczej)?
Czy instytucja kultury ma obowiązek stosowania kluczy odniesienia kosztów wspólnych do przychodów opodatkowanych i zwolnionych na gruncie updop?

Organizator przyznał samorządowej instytucji kultury dotację podmiotową i wskazał w niej, że 60 000 zł powinno być przeznaczone na umundurowanie dla orkiestry.
Czy można sfinansować taki zakup z dotacji podmiotowej?
Czy sfinansowanie zakupu wskazanego przez organizatora nie spowoduje naruszenia dyscypliny finansów publicznych?
Czy organizator może w dotacji podmiotowej wskazać cel wydatkowania tej dotacji?

Gmina przekazała instytucji kultury, która nie prowadzi żadnej sprzedaży i nie jest czynnym podatnikiem VAT, w pełni zamortyzowany bus o wartości 300 000 zł. Instytucja planuje wykorzystywać go na potrzeby własnej działalności, a także wynajmować szkołom i klubom z gminy.
Czy ten środek trwały należy wprowadzić do ewidencji według wartości podanej przez gminę czy ustalonej przez rzeczoznawcę? Czy instytucja może skorzystać z wyceny busa z ostatniej polisy AC opłaconej przez gminę?
Czy instytucja musi amortyzować to auto, jeżeli było ono już w całości zamortyzowane w gminie?
Jak zaksięgować otrzymanie pojazdu od gminy?
Czy w przypadku wynajmu busa instytucja może korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT ze względu na to, że wartość sprzedaży nie przekroczyła 240 000 zł, a jeżeli nie, to jaką stawką VAT opodatkować najem?
Czy zapis w statucie instytucji musi być precyzyjny, że instytucja może prowadzić działalność gospodarczą polegającą na wynajmie sprzętu (busa), czy też wystarczy ogólne postanowienie, że instytucja może prowadzić działalność gospodarczą?
Jeżeli instytucja przychód z najmu pojazdu przeznaczy na działalność kulturalną, to czy może skorzystać ze zwolnienia z podatku od osób prawnych?

Samorządowa instytucja kultury posiada środek trwały, którego wartość księgowa brutto wynosi 400 000 zł, ale jest on w pełni zamortyzowany. Obecnie nie jest on już używany z uwagi na stan techniczny -- wymaga modernizacji, która jest nieopłacalna. Instytucja chce ten środek trwały sprzedać, a w razie braku kupującego -- zlikwidować i poddać złomowaniu.
Czy na podstawie przepisów Ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (dalej: ustawa o działalności kulturalnej) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 października 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego Skarbu Państwa (dalej: rozporządzenie w sprawie gospodarowania mieniem państwowym) instytucja ma obowiązek informowania Prezesa Prokuratorii Generalnej RP o zamiarze likwidacji czy sprzedaży tego środka trwałego? Czy powinna poinformować inne jednostki publiczne o możliwości zakupu lub otrzymania nieodpłatnie takiego sprzętu, a jeżeli tak, to czy wystarczy informacja na stronie internetowej lub BIP? Czy takie ogłoszenie o sprzedaży można umieścić na stronie internetowej lub BIP? Jak długo powinno być dostępne? Czy należy powołać komisję w celu rozpatrzenia ewentualnych ofert kupna?

Po tym jak samorządowa instytucja kultury zaplanowała zorganizować bal seniora, zgłosiła się do niej firma z ofertą wsparcia finansowego. Zaproponowano, żeby instytucja kultury wystawiła fakturę za organizację tzw. słodkiego kącika, który faktycznie mieli przygotować pracownicy instytucji. Dla małej instytucji kultury byłoby to ważne wsparcie.
Czy instytucja kultury może w taki sposób układać współpracę z zewnętrznymi podmiotami?
Czy nie lepiej byłoby wystawić refakturę, np. za catering bądź upominki, które instytucja kupiła ze środków własnych?