Centrum Archiwistyki Społecznej ogłasza nabór wniosków do pierwszej edycji ogólnopolskiego programu dotacyjnego „Dziedzictwo społeczne”. Jego celem jest wzmocnienie społecznego zaangażowania w dokumentowanie historii oraz wsparcie archiwów społecznych w całej Polsce.

W ramach programu można ubiegać się o dofinansowanie w wysokości od 10 000 do 50 000 zł. Budżet programu w 2026 r. wynosi 1,2 mln zł. Program dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nabór wniosków trwa do 19 marca 2026 r.

Program „Dziedzictwo społeczne” skierowany jest do organizatorów inicjatyw, które dokumentują, zabezpieczają i popularyzują historię społeczności, miejsc i wydarzeń. Obejmuje działania związane m.in. z pozyskiwaniem zbiorów, ich opracowaniem, digitalizacją oraz udostępnianiem materiałów takich jak fotografie, dokumenty, wspomnienia czy nagrania historii mówionej. Istotnym elementem programu są także przedsięwzięcia angażujące lokalne społeczności, takie jak wydarzenia integrujące mieszkańców wokół dziedzictwa, budujące więzi międzypokoleniowe i upowszechniające zbiory dotąd niedostępne publicznie.

Jak podkreśla dyrektorka CAS Katarzyna Ziętal, historia Polski jest fascynująca i można ją opowiadać nie tylko poprzez wielkie wydarzenia, znane postaci i daty, ale również poprzez historię małych społeczności, środowisk czy grup. Tym zajmują się archiwiści społeczni. Gromadzą fotografie, wspomnienia, dokumenty na tematy mało znane czy nieobecne w podręcznikach. Od kilku lat powstaje wiele inicjatyw, które identyfikują się z tą ideą – CAS wspiera je edukacyjnie, metodologicznie, narzędziowo, a od teraz także finansowo. Program „Dziedzictwo społeczne” odpowiada na potrzebę związaną z finansowaniem prac na zbiorach, jak również z działaniami animacyjnymi wokół tych zbiorów.

O dofinansowanie mogą ubiegać się samorządowe instytucje kultury, organizacje pozarządowe, oraz koła gospodyń wiejskich, które prowadzą archiwa społeczne lub planują rozpocząć tego typu działalność. Wnioski należy składać do 19 marca 2026 r. do godziny 15.00 za pośrednictwem platformy Witkac.

Jednym z kluczowych założeń programu jest zwiększenie znaczenia archiwistyki społecznej w ochronie dziedzictwa kulturowego oraz wzmocnienie archiwów społecznych w ich pracy na rzecz zachowywania i udostępniania gromadzonych zbiorów.

Archiwistyka społeczna uzupełnia zasoby tradycyjnych archiwów i pozwala wydobywać mniej znane, często pomijane wątki historii. Daje społecznościom realny wpływ na to, co uznają za ważne w swoim doświadczeniu i pamięci.

W Polsce obecnie działa ponad 850 archiwów społecznych. Ich działalność wspiera Centrum Archiwistyki Społecznej, które prowadzi działania edukacyjne, tworzy narzędzia dla archiwów społecznych oraz animuje ogólnopolski ruch społecznego dokumentowania historii.

Więcej informacji o programie „Dziedzictwo społeczne” znajduje się na stronie Centrum Archiwistyki Społecznej.

Centrum Archiwistyki Społecznej (CAS) to państwowa instytucja kultury z siedzibą w Warszawie powołana w 2020 roku jako odpowiedź na rosnące znaczenie archiwów społecznych dokumentujących historię lokalną i społeczną. Instytucja powstała na bazie wieloletnich doświadczeń Fundacji Ośrodka KARTA w zakresie archiwistyki społecznej i jest nadzorowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.